ધાર્મિક

શું તમને ખબર છે કે મહાભારત યુદ્ધમાં કોણ બનાવતું હતું લાખો સૈનિકોનું ભોજન ?

મહાભારતના યુદ્ધમાં 50 લાખથી વધુ લોકોએ ભાગ લીધો હતો.પણ અહીં હવે સવાલ એ ઉભો થાય છે કે આટલી વિશાળ સેના માટે યુદ્ધ દરમિયાન કોણે રાંધ્યું અને આટલા લોકોના ભોજનનું સંચાલન કેવી રીતે કરાયું ? આ તે છે જ્યારે દરરોજ હજારો લોકો માર્યા જતા હતા, તો પછી સાંજના ભોજનનું શું કરવામાં આવ્યું ? મહાભારત યુદ્ધ – આપણે મહાભારતને ખરેખર વિશ્વનું પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ કહી શકીએ. કારણ કે તે સમયે ભાગ્યે જ કોઈ રાજ્ય હતું કે જેણે આ યુદ્ધમાં ભાગ ન લીધો હોય તે સમયે ભારતના બધા રાજાઓ કૌરવો અથવા પાંડવો બંનેની તરફેણમાં ઉભા જોવા મળ્યા હતા. આપણે બધા જાણીએ છીએ કે શ્રી બલરામ અને રુકમી એવા જ બે લોકો હતા કે જેમણે આ યુદ્ધમાં ભાગ લીધો ન હતો. પરંતુ ત્યાં એક બીજું રાજ્ય હતું જે યુદ્ધના ક્ષેત્રમાં હોવા છતાં પણ યુદ્ધથી વંચિત હતું. અને તે હતું “ઉદુપી”, દક્ષિણનું રાજ્ય.

મહાભારતની કથા અનુસાર, જ્યારે ઉદૂપીનો રાજા તેની સેના સાથે કુરુક્ષેત્ર પહોંચ્યો, ત્યારે કૌરવો અને પાંડવોએ બંનેને તેમની બાજુ લાવવાની કોશિશ કરી. પરંતુ ઉદૂપીનો રાજા ખૂબ દૂરદર્શી હતો. તેમણે શ્રી કૃષ્ણને કહ્યું, માધવ! જે બંને બાજુથી જુએ છે તે યુદ્ધ માટે અવ્યવસ્થિત લાગે છે, પણ શું કોઈએ વિચાર્યું છે કે બંને બાજુ હાજર આટલી વિશાળ સૈન્યના ભોજનની વ્યવસ્થા કેવી રીતે કરવામાં આવશે ? પછી શ્રી કૃષ્ણે કહ્યું – મહારાજ! તમે તે સાચું વિચાર્યું છે. શું તમારી આ માટે કોઈ યોજના છે ? જો એમ હોય તો, કૃપા કરીને કહો. તે પછી ઉદૂપીના રાજાએ કહ્યું વાસુદેવ! સત્ય એ છે કે હું ભાઈઓ વચ્ચેના આ યુદ્ધને ન્યાયી માનતો નથી. આથી જ આ યુદ્ધમાં ભાગ લેવાની મારી ઇચ્છા નથી, પરંતુ આ યુદ્ધને હવે ટાળી શકાય નહીં, તેથી જ હું ઈચ્છું છું કે મારી આખી સેનાની સાથે, હું અહીં હાજર તમામ સૈન્યના ભોજનની વ્યવસ્થા કરું.

રાજાની વાતો પર શ્રી કૃષ્ણ હસતાં હસતાં બોલ્યા, મહારાજ! તમારો વિચાર ખૂબ સારો છે. આ યુદ્ધમાં આશરે 50 લાખ લડવૈયા ભાગ લેશે અને જો તમારા જેવા રાજા તેમના ભોજનનું સંચાલન જોશે, તો આપણે બધા તે બાજુથી હળવા રહીશું. કોઈપણ રીતે, હું જાણું છું કે સાગર જેવી આ વિશાળ સૈન્યના ખોરાકનું સંચાલન તમારા અને ભીમસેન સિવાય બીજું કોઈ કરી શકશે નહીં. પરંતુ ભીમસેન પોતાને આ યુદ્ધથી અલગ કરી શકે નહીં. તેથી, હું તમને વિનંતી કરું છું કે તમારી સેના સહિત બંને બાજુ સૈન્યના ખોરાકની વ્યવસ્થા કરો. આ રીતે ઉદુપી મહારાજે સેનાના ભોજનનો હવાલો સંભાળી લીધો.

પહેલા દિવસે તેમણે ઉપસ્થિત તમામ લડવૈયાઓ માટે ભોજનની વ્યવસ્થા કરી. તેની આવડત એવી હતી કે દિવસના અંત સુધીમાં એક પણ દાણો અનાજનો વેડફાટ થતો ન હતો. જેમ જેમ દિવસો પસાર થતા ગયા તેમ યોદ્ધાઓની સંખ્યા પણ ઓછી થઈ ગઈ. દિવસના અંત સુધીમાં, ઉદૂપીના રાજાએ યુદ્ધ પછી ખરેખર જીવંત લોકોનું જ ભોજન બનાવ્યું તે જોઈને બંને પક્ષના લડવૈયાઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. કોઈ પણ સમજી શક્યું નહીં કે તેઓને કેવી રીતે ખબર પડી કે આજે કેટલા લડવૈયાઓ મરી જશે. આટલી વિશાળ સૈન્યના ખોરાકનું સંચાલન કરવું તે પોતે જ એક આશ્ચર્યજનક હતું, અને એવી રીતે કે ખોરાકનો બગાડ પણ થતો ન હતો. તે કોઈ ચમત્કારથી ઓછું નહોતું.

અઢામા દિવસે યુદ્ધનો અંત આવ્યો અને પાંડવોનો વિજય થયો. ત્યારબાદ યુધિષ્ઠિરને તાજ પહેરાવવામાં આવ્યો. ત્યારે યુધિષ્ઠિરથી રહેવાયું નહીં અને તેમણે ઉદૂપીના રાજાને પૂછ્યું કે મહારાજ આપણા બધાની પ્રશંસા કરી રહ્યા છે કે આપણે કેવી રીતે પીતામહ ભીષ્મ, ગુરુ દ્રોણ અને અમારા મોટા ભાઈ કર્ણ જેવા નેતૃત્વ હેઠળની સૈન્યને હરાવી છે. મહારાથી તે કરી રહ્યા હતા, પણ મને લાગે છે કે તમે આપણા બધા કરતાં વધુ પ્રશંસાને પાત્ર છો કે જેમણે માત્ર આટલી વિશાળ સૈન્ય માટે ભોજનનું સંચાલન જ નહીં કર્યું, પણ જેથી એક પણ અનાજનો બગાડ ન થઈ શકે તેવું સંચાલન કર્યું. હું તમારી પાસેથી આ કુશળતાનું રહસ્ય જાણવા માંગું છું.

આના પર ઉદૂપીના રાજાએ કહ્યું કે મહારાજ! આ યુદ્ધમાં જીત મેળવવાનો શ્રેય તમે કોને આપશો ? યુધિષ્ઠિરે કહ્યું, “શ્રી કૃષ્ણ સિવાય આ બીજું કોણ કરી શકે?” જો તેઓ ત્યાં ન હોત તો કૈરવ સૈન્યને પરાજિત કરવું અશક્ય હોત. ત્યારબાદ ઉદૂપી રાજાએ કહ્યું, મહારાજ! જેને તમે મારા ચમત્કાર કહી રહ્યા છો તે પણ શ્રી કૃષ્ણની મહાનતા દ્વારા જ શક્ય બન્યું છે. આ સાંભળીને ત્યાં હાજર દરેકને આશ્ચર્ય થયું. ત્યારે ઉદુપી રાજાએ આ રહસ્યનો પડદો ઉઠાવ્યો અને કહ્યું, મહારાજ! શ્રી કૃષ્ણ દરરોજ રાત્રે મગફળી ખાતા હતા. હું દરરોજ તેમના તંબુમાં મગફળી રાખતો હતો અને જમ્યા પછી તેની ગણતરી કરી લેતો હતો કે તેમણે કેટલી મગફળી ખાધી હતી. તે જેટલી મગફળી ખાતા હતા યુદ્ધના બીજા દિવસે યુદ્ધમાં બરાબર 1000 ગણા સૈનિકો માર્યા જતા હતા. મતલબ કે જો તેઓ 50 મગફળી ખાતા હતા, તો હું સમજી જતો કે બીજા દિવસે 50000 લડવૈયાઓ યુદ્ધમાં માર્યા જશે, તે જ પ્રમાણમાં, હું બીજા દિવસે ખોરાક રાંધતો હતો. આ કારણ હતું કે ખોરાકનો ક્યારેય બગાડ થતો ન હતો. શ્રી કૃષ્ણના આ ચમત્કારને સાંભળીને બધાએ તેમની સામે નમન કર્યું.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *